Fundusz inwestycyjny z niskim ryzykiem – porównanie ofert

Fundusz inwestycyjny z niskim ryzykiem to jedna z niewielu opcji na rynku, która pozwala chronić kapitał przed inflacją bez wystawiania oszczędności na wahania giełdowe. Przy porównywaniu kilkunastu ofert TFI zauważamy, że różnice w opłatach i strukturze portfela potrafią zmienić realny wynik inwestycji nawet o kilka punktów procentowych rocznie. To temat, który warto rozłożyć na czynniki pierwsze, zanim zdecydujemy się przenieść tam część budżetu domowego.

Czym jest fundusz inwestycyjny z niskim ryzykiem

Fundusz niskiego ryzyka lokuje środki głównie w instrumenty dłużne – obligacje skarbowe, obligacje korporacyjne o wysokim ratingu oraz instrumenty rynku pieniężnego, takie jak bony skarbowe czy lokaty bankowe. Udział akcji w takim portfelu zwykle nie przekracza 10-20%, a w funduszach gotówkowych bywa zerowy. Dzięki temu wahania wartości jednostki uczestnictwa są znacznie mniejsze niż w funduszach akcyjnych, choć nie oznacza to, że ryzyko znika całkowicie.

Trzeba pamiętać, że nawet fundusz dłużny może odnotować przejściowy spadek wartości, jeśli rosną stopy procentowe – ceny obligacji o stałym oprocentowaniu wtedy spadają. W 2022 roku część funduszy obligacyjnych w Polsce zanotowała ujemne stopy zwrotu właśnie z tego powodu, mimo że teoretycznie należały do kategorii bezpiecznych.

Jakie fundusze uznaje się za niskiego ryzyka

W klasyfikacji SRRI (wskaźnik ryzyka i zysku stosowany w kartach informacyjnych funduszy) niskie ryzyko odpowiada zwykle poziomom 1-3 w skali od 1 do 7. Do tej grupy zaliczają się fundusze rynku pieniężnego, fundusze gotówkowe oraz część funduszy dłużnych krótkoterminowych, które inwestują w papiery o krótkim terminie zapadalności. Im krótszy termin zapadalności obligacji w portfelu, tym mniejsza wrażliwość na zmiany stóp procentowych.

Ile realnie można zarobić na bezpiecznym funduszu

W ostatnich trzech latach fundusze gotówkowe i pieniężne w Polsce generowały stopy zwrotu w przedziale 4-7% rocznie, głównie dzięki wysokim stopom procentowym NBP. Fundusze dłużne uniwersalne bywały bardziej zmienne – w okresach podwyżek stóp notowały straty, a przy ich obniżkach potrafiły zyskać dwucyfrowo. Realny zysk po odjęciu opłaty za zarządzanie i podatku od zysków kapitałowych bywa więc niższy niż wynik brutto prezentowany w materiałach marketingowych.

Porównanie ofert funduszy dłużnych, pieniężnych i mieszanych konserwatywnych

Przy zestawianiu ofert TFI zwracamy uwagę na trzy elementy: opłatę za zarządzanie, minimalną kwotę wejścia oraz historyczną zmienność wyników w okresach kryzysowych. Fundusze pieniężne mają zwykle najniższe opłaty, ale też najniższy potencjał zysku. Fundusze dłużne uniwersalne oferują wyższy potencjał, kosztem większej zmienności.

Warto zestawiać nie tylko wynik za ostatni rok, ale trzy- i pięcioletnią historię – jednoroczny wynik bywa przypadkowy, wynikający z korzystnego okresu na rynku stóp procentowych. Fundusze mieszane konserwatywne, które dodają niewielki udział akcji, potrafią w dobrych latach pobić fundusze czysto dłużne, ale w okresach bessy giełdowej tracą więcej.

Podatki od zysków z funduszy inwestycyjnych

Zysk z funduszu inwestycyjnego w Polsce podlega podatkowi od zysków kapitałowych w wysokości 19%, potocznie nazywanemu podatkiem Belki. Podatek jest pobierany automatycznie przez TFI w momencie umorzenia jednostek uczestnictwa – inwestor nie musi samodzielnie rozliczać tego w PIT, choć warto sprawdzić PIT-8C przesyłany przez towarzystwo, żeby zweryfikować poprawność naliczenia.

Kilka zasad wartych zapamiętania przy planowaniu podatkowym:

• Podatek naliczany jest od różnicy między ceną sprzedaży a ceną zakupu jednostek, nie od całej kwoty wypłaty.
• Przy inwestowaniu w ramach IKE lub IKZE zyski z funduszy są zwolnione z podatku Belki, o ile spełnione są warunki wypłaty po osiągnięciu wieku emerytalnego lub po określonym czasie oszczędzania.
• Przenoszenie środków między subfunduszami w ramach tego samego parasola podatkowego (fundusz parasolowy) nie generuje obowiązku podatkowego – podatek płaci się dopiero przy wyjściu z całej struktury.
• Strata z jednego funduszu nie może pomniejszyć podatku od zysku z lokaty bankowej, bo to odrębne źródła dochodu w rozliczeniu podatkowym.

Dla osób planujących regularne oszczędzanie z myślą o emeryturze konto IKE połączone z funduszem niskiego ryzyka bywa rozwiązaniem, które w długim terminie realnie podnosi efektywność podatkową całej strategii, nawet jeśli sam fundusz generuje umiarkowane zyski.

Miejsce funduszu niskiego ryzyka w budżecie domowym

Fundusz niskiego ryzyka sprawdza się jako element budżetu domowego przeznaczony na cele średnioterminowe – wkład własny na mieszkanie za 2-3 lata, poduszkę finansową przekraczającą typowe 3-6 miesięcznych wydatków czy oszczędności na remont. Nie jest to instrument na fundusz awaryjny w ścisłym sensie, bo wypłata środków trwa 2-5 dni roboczych, a w skrajnych przypadkach rynkowych wartość jednostki może chwilowo spaść tuż przed planowaną wypłatą.

Przy budowaniu domowego planu finansowego rozsądnie jest rozdzielić oszczędności na warstwy. Pierwsza warstwa to gotówka na koncie oszczędnościowym – dostępna natychmiast, bez ryzyka spadku wartości. Druga warstwa to właśnie fundusz niskiego ryzyka, z horyzontem 1-3 lat, gdzie akceptujemy niewielką zmienność w zamian za wyższy potencjał zysku niż na lokacie. Trzecia warstwa, dla celów odległych o 5 lat i więcej, może już zawierać fundusze akcyjne lub mieszane agresywne.

Taki podział pozwala uniknąć sytuacji, w której ktoś trzyma całość oszczędności w funduszu dłużnym licząc na bezpieczeństwo, po czym musi wypłacić środki dokładnie w momencie przejściowego spadku wyceny wywołanego zmianą stóp procentowych.

Kryteria wyboru funduszu i typowe błędy inwestorów

Przy wyborze konkretnej oferty analiza samej stopy zwrotu z ostatniego roku bywa mylącym punktem wyjścia. Trzeba spojrzeć na strukturę portfela, duration obligacji (miarę wrażliwości na zmiany stóp procentowych) oraz historię zachowania funduszu w okresach rynkowego stresu, na przykład w 2022 roku.

Najczęstsze błędy, które obserwujemy przy wyborze funduszu niskiego ryzyka, obejmują:

• Kierowanie się wyłącznie wynikiem z ostatnich 12 miesięcy bez sprawdzenia historii z okresu podwyżek stóp procentowych.
• Ignorowanie opłaty za zarządzanie, która przy funduszach dłużnych potrafi pochłonąć nawet połowę realnego zysku w latach o niskich stopach zwrotu.
• Mylenie funduszu pieniężnego z lokatą bankową – fundusz nie ma gwarancji kapitału ani ochrony Bankowego Funduszu Gwarancyjnego.
• Brak weryfikacji, czy fundusz stosuje opłatę manipulacyjną przy zakupie, co przy krótkim horyzoncie inwestycyjnym może zjeść większość spodziewanego zysku.

Zanim środki trafią do konkretnego TFI, warto porównać kartę informacyjną funduszu (KIID) z ofertami minimum trzech towarzystw i sprawdzić, jak fundusz zachował się w ostatnim cyklu podwyżek stóp procentowych. Osoby z większym kapitałem lub bardziej złożoną sytuacją podatkową powinny rozważyć konsultację z doradcą inwestycyjnym, zwłaszcza gdy w grę wchodzi połączenie kilku produktów oszczędnościowych i optymalizacja pod kątem podatku od zysków kapitałowych.

Redakcja

Za Foto5 stoi redakcja, która dostarcza konkretne porady i inspiracje z różnych obszarów życia – od nowoczesnych technologii po dom, ogród, zdrowie i finanse. Nasze artykuły pomagają podejmować lepsze decyzje na co dzień.